Skąd się bierze nadwrażliwość zębów?
Nadwrażliwość zębów to problem, który dotyka coraz więcej osób niezależnie od wieku. Objawia się krótkim, nagłym bólem pojawiającym się najczęściej podczas spożywania zimnych, gorących, słodkich lub kwaśnych potraw i napojów. Utrudnia codzienne funkcjonowanie, zmniejsza komfort jedzenia i potrafi być pierwszym sygnałem zaburzeń zdrowia jamy ustnej. Zrozumienie, skąd bierze się nadwrażliwość zębów, pozwala szybciej reagować i skutecznie jej zapobiegać.
Sprawdź ➡ klinika dentystyczna kraków
Mechanizm powstawania nadwrażliwości zębów
Zęby zbudowane są z kilku warstw. Najbardziej zewnętrzną jest szkliwo, które chroni znajdującą się pod nim zębinę. Zębina zawiera liczne kanaliki prowadzące do wnętrza zęba, gdzie znajduje się miazga bogata w zakończenia nerwowe. W momencie, gdy szkliwo zostaje osłabione lub odsłonięta zostaje powierzchnia korzenia (gdzie naturalnie nie ma szkliwa), bodźce zewnętrzne łatwiej docierają do tych zakończeń. To właśnie przesyłanie bodźców cieplnych, chemicznych lub mechanicznych do miazgi skutkuje nagłym, krótkim bólem charakterystycznym dla nadwrażliwości.
Najczęstsze przyczyny nadwrażliwości zębów
Ścieranie szkliwa
Jednym z głównych powodów nadwrażliwości jest fizyczne uszkodzenie szkliwa. Szczotkowanie zębów zbyt twardą szczoteczką, używanie agresywnych past wybielających oraz technika szczotkowania polegająca na silnych, poziomych ruchach może prowadzić do stopniowego ścierania się szkliwa. Efektem jest odsłanianie zębiny i otwarcie kanalików zębinowych na bodźce zewnętrzne.
Recesja dziąseł
Odsłanianie się szyjek zębowych związane jest najczęściej z recesją dziąseł, która powoduje obnażenie powierzchni korzeni pozbawionych warstwy szkliwa. Dziąsła mogą się cofać w wyniku przewlekłych stanów zapalnych, chorób przyzębia, nieprawidłowego szczotkowania czy urazów mechanicznych. Odsłonięta zębina staje się bardzo wrażliwa na czynniki zewnętrzne.
Kwasowa erozja szkliwa
Częste spożywanie kwaśnych napojów, cytrusów, energetyków, a także refluks żołądkowo-przełykowy powodują chemiczne uszkodzenie szkliwa, czyli tzw. erozję. Proces ten prowadzi do rozpuszczania się szkliwa, przez co łatwiej dochodzi do zaburzenia jego szczelności i przemieszczenia bodźców prosto do kanalików zębinowych.
Bruksizm i mikrourazy
Na skutek zgrzytania zębami (bruksizmu) czy silnego zaciskania szczęk zachodzą niewidoczne gołym okiem mikrourazy. Z biegiem czasu powstają na powierzchniach zębów pęknięcia, ubytki szkliwa i abfrakcje, które również uwrażliwiają zęby na różne bodźce.
Inne czynniki zwiększające ryzyko nadwrażliwości zębów
- Próchnica (ubytki penetrujące szkliwo i zębinę)
- Wady zgryzu prowadzące do nierównomiernie rozłożonych sił podczas żucia
- Niedożywienie oraz niedobory składników mineralnych, szczególnie wapnia i fosforu
- Nadmierne stosowanie preparatów wybielających do zębów
- Stosowanie niektórych leków wpływających na wydzielanie śliny i skład mikrobioty jamy ustnej
Profilaktyka i leczenie nadwrażliwości
Aby ograniczyć ryzyko wystąpienia nadwrażliwości zębów, należy przede wszystkim zadbać o delikatną, ale efektywną higienę jamy ustnej. Warto wybrać szczoteczkę z miękkim włosiem i pasty z dodatkiem związków wzmacniających szkliwo (np. związki fluoru lub hydroksyapatytu). Osoby z objawami nadwrażliwości powinny unikać intensywnych środków wybielających oraz zwrócić uwagę na swoją dietę – ograniczyć ilość kwaśnych napojów i produktów.
W przypadku nasilonych dolegliwości pomoc stomatologa jest niezbędna. Specjalistyczne zabiegi polegające m.in. na lakierowaniu zębów preparatami wzmacniającymi szkliwo, zamykaniu kanalików zębinowych czy odbudowie ubytków pozwalają skutecznie ograniczyć dolegliwości i zabezpieczyć zęby przed dalszym uszkodzeniem.
