Czy każda proteza zębowa osiada tak samo długo?
Osiadanie protezy zębowej to naturalny proces adaptacyjny, który zachodzi po jej założeniu i jest ściśle związany ze zmianami zachodzącymi w jamie ustnej pacjenta. Wbrew obiegowym opiniom, nie każda proteza zębowa osiada w takim samym tempie ani w jednakowym stopniu. Czas i sposób osiadania zależą od wielu czynników, takich jak rodzaj protezy, stan kości i dziąseł, a także indywidualne predyspozycje pacjenta.
Przeczytaj także ➡ jak długo osiada proteza zębowa?
Na czym polega osiadanie protezy zębowej?
Osiadanie protezy to stopniowa zmiana jej dopasowania do podłoża protetycznego, wynikająca głównie z przebudowy kości wyrostka zębodołowego oraz adaptacji tkanek miękkich jamy ustnej. Po utracie zębów kość szczęki lub żuchwy ulega zanikowi, co powoduje, że proteza z czasem przestaje idealnie przylegać. Proces ten jest fizjologiczny i nie oznacza błędu w wykonaniu uzupełnienia protetycznego.
Czy każda proteza osiada w takim samym czasie?
Nie, czas osiadania protezy nie jest jednakowy dla wszystkich pacjentów ani dla wszystkich typów protez. Różnice wynikają zarówno z czynników biologicznych, jak i konstrukcyjnych samej protezy. U niektórych osób pierwsze zmiany mogą pojawić się już po kilku miesiącach, u innych dopiero po kilku latach użytkowania.
Rodzaj protezy a tempo osiadania
Protezy całkowite
Protezy całkowite, stosowane u pacjentów bezzębnych, są najbardziej podatne na osiadanie. Wynika to z faktu, że opierają się wyłącznie na błonie śluzowej i kości, bez stabilizacji na naturalnych zębach. Zanik kości po ekstrakcjach jest w tym przypadku najszybszy, szczególnie w pierwszym roku od utraty zębów. W praktyce oznacza to konieczność częstszych korekt lub podścieleń protezy.
Protezy częściowe
Protezy częściowe, zwłaszcza te oparte częściowo na zębach własnych pacjenta, osiadają wolniej. Obecność filarów zębowych ogranicza tempo zaniku kości i poprawia stabilizację uzupełnienia. Mimo to również w tym przypadku mogą występować zmiany wymagające okresowych regulacji.
Protezy na implantach
Protezy oparte na implantach charakteryzują się najmniejszym stopniem osiadania. Implanty przenoszą siły żucia bezpośrednio na kość, co znacząco ogranicza jej zanik. W przypadku takich rozwiązań problem osiadania dotyczy głównie elementów akrylowych lub tkanek miękkich, a nie samej stabilności protezy.
Indywidualne czynniki wpływające na osiadanie protezy
Tempo osiadania protezy jest silnie zróżnicowane osobniczo. Wpływają na nie m.in.:
- stan i gęstość kości wyrostka zębodołowego,
- wiek pacjenta i tempo metabolizmu kostnego,
- choroby ogólnoustrojowe (np. osteoporoza, cukrzyca),
- jakość i ilość śliny,
- siły żucia oraz parafunkcje (np. bruksizm),
- regularność kontroli protetycznych.
Pacjenci, którzy regularnie zgłaszają się na wizyty kontrolne, zwykle dłużej utrzymują prawidłowe dopasowanie protezy.
Jak długo trwa proces osiadania protezy?
Najintensywniejsze osiadanie protezy obserwuje się w pierwszych 6–12 miesiącach od jej założenia, szczególnie po świeżych ekstrakcjach zębów. W tym okresie kość ulega najszybszej przebudowie. Później proces ten spowalnia, ale nigdy nie ustaje całkowicie. Z tego względu protezy wymagają okresowych korekt przez cały czas użytkowania.
Objawy wskazujące na osiadanie protezy
Osiadanie protezy może objawiać się na różne sposoby, m.in.:
- pogorszeniem stabilności i utrzymania protezy,
- powstawaniem otarć i stanów zapalnych błony śluzowej,
- uczuciem „luźnej” protezy podczas mówienia lub jedzenia,
- zmianą rysów twarzy (zapadnięcie warg, skrócenie dolnego odcinka twarzy),
- koniecznością stosowania klejów protetycznych.
Wystąpienie takich objawów jest sygnałem, że proteza wymaga kontroli i ewentualnego podścielenia.
Czy można spowolnić osiadanie protezy?
Choć całkowite zatrzymanie osiadania protezy nie jest możliwe, można znacząco ograniczyć jego skutki. Kluczowe znaczenie mają regularne wizyty u protetyka, prawidłowa higiena jamy ustnej oraz właściwe użytkowanie protezy. W wielu przypadkach skutecznym rozwiązaniem jest także zastosowanie implantów, które stabilizują protezę i chronią kość przed zanikiem.
Podsumowanie
Nie każda proteza zębowa osiada tak samo długo ani w jednakowym stopniu. Tempo tego procesu zależy od rodzaju protezy, warunków anatomicznych pacjenta oraz jego ogólnego stanu zdrowia. Najszybciej osiadają protezy całkowite, wolniej protezy częściowe, a najmniej podatne na zmiany są protezy oparte na implantach. Osiadanie jest zjawiskiem naturalnym, jednak dzięki regularnym kontrolom i odpowiednio dobranemu rozwiązaniu protetycznemu można skutecznie ograniczyć jego negatywne konsekwencje i zachować komfort użytkowania protezy przez długie lata.
